Članice NATO-a iz istočne Evrope spremne su preuzeti veći dio troškova za američke trupe stacionirane na njihovoj teritoriji. Glavni cilj je jasan, odvratiti administraciju Donalda Trumpa od smanjenja američkog vojnog prisustva u ovom dijelu Evrope, navode dobro upućeni izvori.Ova finansijska ponuda se intenzivno priprema uoči sastanka alijanse sa američkim podsekretarom odbrane za politiku Elbridgeom Colbyjem, koji će se održati 27. augusta u Briselu. Ovaj potez jasno odražava hitnu potrebu istočnih saveznika da zadrže američku vojsku kao kredibilno sredstvo odvraćanja od ruske prijetnje, dok Pentagon provodi šestomjesečnu reviziju svog vojnog prisustva u Evropi.
Revizija uključuje i neobičan američki upitnik, sa rokom za podnošenje do 28. augusta, koji je usred ljeta neugodno iznenadio evropske prijestolnice. Dokument, u koji je uvid imao Bloomberg, procjenjuje nivo podrške Trumpovim planovima. Washington, između ostalog, direktno pita saveznike da li su “javno podržavali” američku vanjsku politiku, postoje li ograničenja u korištenju američkih vojnih baza za američke ciljeve, te da li države troše novac na ugovore sa američkim odbrambenim kompanijama.
Broj američkih trupa u Evropi varira između 80.000 i 100.000, pri čemu je više od trećine stacionirano u Njemačkoj. Istočna Evropa ugošćuje znatno manji broj vojnika, od nekoliko stotina u baltičkim zemljama do nekoliko hiljada u Poljskoj. Zemlje na istočnom krilu NATO-a ne kriju snažnu želju da zadrže što više američkih vojnika, čime i objašnjavaju svoju spremnost da same pokriju veći dio troškova njihovog boravka.
Strah od odmazde zbog rata u Iranu
Istovremeno, najveće evropske članice NATO-a pregovaraju o koordinisanom odgovoru na upitnik kako bi izbjegle gnjev američkog predsjednika. Njegovo nezadovoljstvo saveznicima eskaliralo je nakon što su Evropljani odbili učestvovati u američko-izraelskom ratu protiv Irana.
Mnogi saveznici vide ovaj upitnik, koji se pripisuje Colbyju, kao pokušaj Washingtona da ih prisili na ideološko svrstavanje u zamjenu za vojnu zaštitu. Ipak, nakon početnog šoka, među evropskim zemljama postignut je konsenzus da se odgovori konstruktivno i općenito, uz zajedničku poruku da cijeli savez i dalje želi i treba vojno prisustvo SAD-a u Evropi.”Postoje pitanja oko kojih se slažemo sa SAD-om i ona oko kojih se ne slažemo. Vremenom ćemo odgovoriti na ovaj upitnik. Ne vidim to kao pritisak, to je jednostavno način na koji trenutna američka administracija funkcioniše”, izjavio je finski predsjednik Alexander Stubb.
S druge strane, bivša portparolka NATO-a i stručnjakinja britanskog
think-tanka RUSI Oana Lungescu upozorava da ovakav pristup potiče takmičenje među saveznicima u “dodvoravanju” Washingtonu. Istakla je da se Trumpova administracija očigledno više oslanja na “percipiranu lojalnost, ideološku srodnost i predsjedničke hirove, nego na dugoročnu strategiju, procjenu prijetnji i potrebu za jedinstvom NATO-a”.
Očekuje se da će američka revizija biti završena do decembra. Iako se vjerovalo da je Trump odustao od ranije najavljene globalne revizije vojnih snaga, ona je ponovo oživljena isključivo kao “evropski projekat”, i to kao reakcija na nedostatak podrške njegovom ratu u Iranu. Iako je većina evropskih zemalja (s izuzetkom Španije) odobrila SAD-u korištenje zračnih baza za vojne letove prema Bliskom istoku, javne kritike rata od strane pojedinih evropskih lidera bile su dovoljne da razljute Trumpa.
Mnoge države će na neobična pitanja iz Washingtona ponuditi samo općenite odgovore, kako bi izbjegle direktno izjašnjavanje o tome da li su spremne osuditi odbrambenu industrijsku politiku kupovanja proizvoda “napravljenih u Evropi”. Neki od saveznika privatno sumnjaju u ozbiljnost upitnika i smatraju da su odluke o smanjenju trupa vjerovatno već donesene kako bi Trump imao konkretan politički poen pred nadolazeće američke izbore za Kongres.
Očekuje se da će ova procjena dodatno smanjiti američki vojni otisak na Starom kontinentu. SAD su već najavile povlačenje 5.000 vojnika iz Njemačke i preraspodjelu snaga bez planirane zamjene. Ipak, Trump je obećao slanje dodatnih trupa u Poljsku, eksplicitno navodeći kao razlog nedavni izbor nacionaliste Karola Nawrockog za predsjednika te zemlje.
Washington također drastično smanjuje ključnu vojnu opremu namijenjenu za potencijalnu odbranu saveznika, što uključuje povlačenje dronova, vojnih brodova i strateških bombardera koje sama Evropa ne posjeduje. Pentagon, za sada, nije odgovorio na upite novinara za komentar o predstojećem sastanku u Briselu.
